ستاره شناسي

1-    اخترشناسی علم بررسی موقعیت، تغییرات، حرکت و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی پدیده‌های آسمانی از جمله ، ستاره‌ها، سیاره‌ها، دنباله‌دارها، کهکشان‌ها و پدیده‌هایی مانند شفق قطبی و تابش زمینه کیهانی است که منشأ آنها در خارج از جو زمین قرار دارد.
2-    شَفَق قُطبی (به انگلیسی: Aurora) یکی از پدیده‌های جوی کرهٔ زمین است. شفق قطبی پدیدهٔ ظهور نورهای رنگین و متحرک در آسمان شب است و معمولاً در عرض‌های نزدیک به دو قطب زمین که براثر برخورد ذرات باردارِ بادِ خورشیدی و یونیده شدن مولکول‌های موجود در یون‌سپهر (یونوسفر) زمین به وجود می‌آید.
3-    شفق‌های قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز بر افروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت قرمز کمرنگ دیده می‌شود. شفق‌های قطبی معمولاً از سپتامبر تا اکتبر و از مارس تا آوریل اتفاق می‌افتند. بعضی از قبایل کانادایی به این پدیده رقص ارواح می‌گویند..
4-    اگر فقط ستاره‌ها مطالعه شوند به آن ستاره‌شناسی یا اخترشناسی ستاره‌ای (Stellar Astronomy) گفته می‌شود.
5-    سِتاره یک گوی بسیار داغی از پلاسماست که به خاطر نیروی گرانش در یک جا متمرکز شده‌است. بعضی از آنها از جمله پدیده‌های آسمانیاند که برخلاف سیارات خود منبع انرژی محسوب می‌شوند.
6-    خورشید به عنوان نزدیکترین ستاره به زمین، منبع بسیاری از انرژی‌های روی زمین است.
7-    چگالی گازهای آنها بعلت فشار زیاد از چگالی گازها در سطح زمین زیادتر است. آنها در فضا حرکت می‌کنند اما بعلت محسوس نبودن ظاهری این حرکت در فاصله بسیار زیاد، نسبت به سیارات به ثابت مشهورند. رصد آنها موجب به وجود آمدن صور فلکی شده‌است و برای فهرست کردن آنها کاتالوگ‌های ستاره‌ای به وجود آمده‌است.
8-    سیاره (به انگلیسی: Planet) یک جرم آسمانی است که در حرکتی مداری به دور یک ستاره و یا بقایای ستاره‌ای می‌گردد، جرم آن به اندازه‌ای هست که تحت تاثیر نیروی گرانش خود گِرد شود
9-    دنباله‌دار یک گلولهٔ برفی کیهانی است که از گازهای منجمد، سنگ و گرد و غبار ساخته‌شده و تقریباً به اندازهٔ یک شهر کوچک است.
10-    ساختار دنباله‌دار شامل سه بخش هسته، گیسو و دم است. هسته بخش مرکزی آن است و از گرد و غبار و گاز و یخ ساخته شده‌است
11-    وقتی که دنباله‌دار نزدیک خورشید می‌شود، یخ‌های موجود در هستهٔ آن تبخیر می‌شود و تبدیل به ابر بزرگی پیرامون دنباله‌دار می‌شود که گیسو نام‌دارد.
12-    سرچشمه و منشأ دنباله‌دارها، ابر اورت(نام مکانی است که خیلی از دنباله‌دارها از آن سرچشمه می‌گیرند و در فاصله 50.000 واحد نجومی یا تقریباً یک سال نوری از خورشید قرار دارد.) یا کمربند کویپر است.
13-    کهکشان‌ها سامانه‌هایی بزرگ و با اندازه و مرزی مشخّص هستند که از ستاره ها، بقایای ستاره‌نماها (شبه ستاره‌ها)، ماده تاریک، گازها و گرد غبارهای میان ستاره‌ای که با نیروهای گرانشی به گرد هم آمده‌اند، تشکیل یافته‌اند. کوچکترین کهکشان‌ها دارای پهنایی برابر با چند صد سال نوری، شامل نزدیک به ۱۰ میلیون ستاره هستند.
14-    نام گذاي ستارگان : بر اساس سنت باستانی ستارگان هر کدام در یک صورت فلکی که مجموعه‌ای بصری از ستارگان است قرار می‌گیرند و ستارگان پرنورتر و یا ویژه، نام یا عنوان خاصی داشتند که گاه نسبت آنها را با صورت فلکی‌اشان معین می کند (مانند ستاره عقرب در صورت فلکی عقرب).
15-    ابن سینا ستاره را چنین تعریف می‌کند: جسمی است بسیط، کروی که جایگاه طبیعی آن در فلک است. روشنی می‌بخشدو قابل کون و فساد نیست. بر فراز مرکز، بی‌آنکه بر آن احاطه داشته باشد در حرکت است.
16-    قمر یا ماه در ستاره‌شناسی به جسمی آسمانی گفته می‌شود که گرد جسم آسمانی بزرگ‌تری (سیاره) بگردد.
17-    سیارک‌ها (Asteroids، minor planets) سیارات بسیار کوچکی هستند که از صخره و فلز ساخته شده‌اند. سیارک‌ها معمولاً اجسام نامنتظمی هستند و بر گرد خورشید حرکت می‌کنند.
18-    شهاب‌سنگ (آذرگوی)ها اجرام بزرگی‌اند که بیشتراز سنگ و فلز تشکیل شده‌اند. این اجرام هنگامی که وارد جو زمین می‌شوند بدلیل قطر زیادشان (۵۰-۱۰۰متر) از جو می‌گذرند و دهانه‌ها و عوارض گوناگونی را از خود بر جای می‌گذارند.
19-    سحابي: به ابر عظیمی از غبار، گاز و پلاسما در فضاهای میان‌ستاره‌ای، سَحابی یا اَبری گفته می‌شود. سحابی‌ها محل تولد ستاره ها هستند.
20-    اخترشناسی کیهانی: منظومه شمسی درون کهکشان راه شیری درحال چرخش است که کهکشانی مارپیچی و بسته‌است که یکی از اعضای اصلی کهکشان‌های Local Group محسوب می‌شود. منظومه شمسی مجموعه‌ای از گاز، غبار، ستارگان و دیگر اجرام است که نیروی جاذبه آنها را درکنار هم قرار داده‌است. ازآنجا که زمین در بازوی خارجی پرگرد وغبار کهکشان راه شیری قرار دارد بخش عظیمی از این کهکشان از دیده‌مان پنهان است.
21-    سیاه‌چاله ناحیه‌ای از فضا-زمان است که جرم در آن فشرده شده است. وجود سیاه‌چاله‌ها در نظریه نسبیت عام آلبرت اینشتین پیش بینی می‌شود. این نظریه پیش بینی می‌کند که یک جرم به اندازه کافی فشرده می‌تواند سبب تغییر شکل و خمیدگی فضا-زمان وتشکیل سیاهچاله شود.
علم هیأت ازدیدگاه اسلام
خلاصه آنچه اسلام وائمه اطهاردرباره این علم بیان نموده اند(چه تاییدوچه رد)این است که:
22-    مسبب الاسباب درهمه امورفقط خداونداست وپدیده های نجومی علل حوادث نیستند
23-    نبایددراحکام نجومی افراط کردوهمه چیزرابه آنها نسبت دادکه درنتیجه کفربه خداست
24-    دربرخی ازدسدآوردهای این علم همانندعلوم دیگراحتمال خطا وجوددارد
25-    برخی ازاحکام این علم بصراحت موردتایید اسلام قرارگرفته است مثل اینکه ماه هرگاه درکنارستارگان عقرب قرارگیرد آغاز كارهاي مهم و اساسي نحس است (قمردرعقرب)
26-    آشنایی باعلم هیات
دانش هیأت، بر مبنای قواعد علوم ریاضیات و هندسه استوار گردیده است و بر این اساس، با محاسبات دقیق فلکی و در پرتو این دانش می‌توان پدیده‌های سماوی مانندکسوف وخسوف و احوال هلال ماه را استنباط کرد.
27-    زحل:(کیوان،saturn)ازسیارات منظومه شمسی است،700برابربزرگتراززمین است،مدارخودبه دور خورشید رادر29/5 سال طی می کند(حرکت انتقالی)،در10ساعت و14دقیقه یک دور بدورخودمی زند(حرکت وضعی)، 8قمردارد ، مسیرحرکت آن درمنطقة البروج ازمغرب به مشرق است وبه علت دوری اززمین زحل نامیده شده است
28-    مشتری:(هرمزد،jupiter)مدارخودبه دورخورشیدرادر12سال طی می کند(حرکت انتقالی).
29-    مریخ(بهرامmars)مدارخودبه دورخورشیدرادر22/5ماه طی می کند.
30-    زهره:(ناهیدvenus)
31-    عطارد:(تیرmercurd)
دلالت سیارات برطبقات واصناف مردم
32-    زحل:ستاره پیرمردان وکشاورزان ورؤسای خاندانهای قدیم می باشد.
33-    مشتری:ستاره قضات وعلما واشراف وسادات وصاحبان مناسب عالی می باشد.
34-    مریخ:ستاره امراء واهل سلاح وجنگ آوران می باشد.
35-    زهره:ستاره زنان وخادمان وارباب عشرت ومسلمانان است.
36-    عطارد:ستاره دبیران ونویسندگان ومورخان ومنجمان است.
37-    خورشید:ستاره پادشاهان وحاکمان است
38-    ماه:ستاره رسولان ومسافران وبیگانگان است.
اصطلاحات علم هیأت:
39-    برج: مجموعه ای ازستارگان آسمان که درکنارهم قرارگرفته اند ومنطقة البروج رابه 12قسمت تقسیم کرده اند وماههای سال شمسی نیزبراین اساس بوجودآمده است که نامهای آنهابه ترتیب :
40-    حمل(به معنای بره):هنگامی که خورشیددربرج حمل باشد فروردین گویند
41-    ثور(گاو):هنگامی که خورشیددربرج ثورباشداردیبهشت گویند
42-    جوزا(دوپیکر):هنگامی کهخورشیددر جوزاباشدخردادگویند
43-    سرطان(خرچنگ):تیر
44-    اسد(شیر):مرداد
45-    سنبله(خوشه):شهریور
46-    میزان(ترازو):مهر
47-    عقرب(عقرب):آبان
48-    قوس(کمان):آذر   
49-    جدی(بزغاله):دی
50-    دلو(سطل آب):بهمن
51-    حوت(ماهی):اسفند
52-    احکام نجوم
  از مهم ترين مولفه‌هاي احکام نجوم که مهره‌هاي اساسي اين دانش اند مي‌توان به موارد زير اشاره کرد:  ستارگان ، برجها ،نسبت بروج با يکديگر ، نسبت ستارگان با برجها
53-    ستارگان: ستارگان اصلي که در احکام نجوم به کار مي‌روند هفت عددند: زحل, مشتري, مريخ, شمس, زهره, عطارد, ماه که به هر کدام يک فلک منسوب است.
54-     نزديک ترين فلک به زمين، فلک ماه است، بعد فلک عطارد سپس فلک زهره , فلک شمس, فلک مريخ, فلک مشتري و دورترين فلک, فلک زحل است.
هر فلکي نيز داراي خصوصيتي است:
55-    فلک ماه فلک زمان و دليل چيزها
56-    فلک تير ( عطارد) فلک علم و معرفت و حيله
57-    فلک زهره ( آناهيد) فلک خرمي و اعتدال و رطوبت و تري
58-    فلک شمس ( مهر) فلک پادشاهي، قدرت و نور و حشمت
59-     فلک مريخ ( بهرام ) فلک آتش و دشمنی
60-    فلک مشتري ( هرمزد) فلک جان و خرد و حرکت و توانگري
61-     فلک زحل ( کيوان) فلک خشکي و سردي و سکون است
62-    به هر کدام از ستارگان ويژگی تعلق مي‌گيرد. موضوعهای اين ويژگی ها مشتمل اند بر: طبع ستاره, نر و ماده بودن, روزي و شبي, سعد و نحس بودن, دلالت ستاره بر اندام بدن, دلالت بر قواي نفساني, همچنين دلالت بر کردار, سال عمر, خوي و خصلت, چهره, بيماري, جانوران, جوهرها و معادن, اقليم ها, رنگها, کيشها, پيشه ها و....... (روضه المنجمين، 72-64 ؛ التفهيم، 392- 367 ) .
63-    البته اين ويژگی ها براي ستارگان ثابت نيست بلکه به محل ستاره که در کدام برج باشد و نسبت آن با ديگر ستارگان بستگي دارد. از اين ویژگی های ستارگان براي به دست آوردن پاسخ سائل يا حکم راندن بر اساس زايچة عمر استفاده مي‌شده است.
64-    درجات شرف و آبار: در هر برجي درجاتي وجود دارد که اگر درجة طالع باشد باعث شرف و سعادت است و درجات آبار خلاف اين است. (روضه المنجمين, 84).

65-      مثلثات: بروج از لحاظ طبيعت به چهار دستة آتشي, خاکي, بادي, آبي تقسيم مي‌شوند. به سه برجي که در يک دسته قرار مي‌گيرند يک مثلثه مي‌گويند. حرکت از يک مثلثة به مثلثه بعدي نزد ايرانيان منشا تغييرات در سلسله ها و خاندان محسوب مي‌شده است. ( پينگري, نجوم و احکام نجوم در هند و ايران, ص 243) .طبيعت اين بروج در نظريات بين بروج موثر بوده است. (المدخل الي علم احکام نجوم,  63؛ روضة المنجمين, 121).  
نسبت برجها با يکديگر
66-    نظر تسديس : هر گاه ميان دو برج , يک برج فاصله باشد بين آن دو برج نظر تسديس وجود دارد به اين معني که ميان هر درجه از برج اول و همان درجه از برج دوم شصت درجه فاصله است. اگر اين فاصله از سمت راست باشد تسديس را تسديس راست و اگر از سمت چپ باشد تسديس چپ مي‌نامند .
67-    نظر تربيع: هر گاه ميان دو برج به اندازة دو برج فاصله باشد بين آن دو برج نظر تربيع وجود دارد و به اين معني است که ميان هر درجه از برج اول و متناظر آن از برج دوم نود درجه فاصله است. نظر تربيع نيز به تربيع راست و تربيع چپ تقسيم مي‌شود.
68-    نظر تثليث: اگر ميان دو برج به اندازة سه برج فاصله باشد بين دو برج نظر تثليث حاکم است که مي‌تواند تثليث راست يا تثليث چپ باشد. چرا که ميان درجه‌هاي متناظر دو برج به اندازة120 درجه فاصله است.
69-    نظر مقابله: نظر مقابله آن است که ميان دو برج پنج برج فاصله باشد که اين به معناي 180 درجه فاصله بين درجه‌هاي متناظر دو برج است.

70-    نظر مجامعه: نظر هر برج با خودش نظر مجامعه است چرا که هر برجي با خودش هم برج است.
71-    بروج مرتبطه و ساقطه: بر اساس نظریات بين بروج, هر برجي به هفت برج ديگر از سمت چپ و راست
نظر دارد. به اين بروج, بروج مرتبطه مي‌گويند و به چهار برج نظري ندارد( دو برج کناري و دو برجي که در پهلوي مقابلش قرار دارند) به اين بروج ساقطه مي‌گويند.
72-    ظريات تسديس و تثليث را نظريات دوستي مي‌گويند يعني بين هر دو برجي که نظر تسديس يا تثليث حاکم باشد بين آن دو برج دوستي است. نظر تربيع نظر کراهت و بغض است و نظر مقابله نظر دشمني است. ( التفهيم, 463)
نسبت ستارگان با برجها
73-    خانه‌هاي سيارات: به هر ستاره، برج يا برجهايي نسبت داده مي‌شود که به منزلة خانة آن ستاره است و وقتي ستاره در خانة خودش باشد داراي اثرهای خاص است. جدي و دلو خانة زحل , قوس وحوت خانة مشتري, حمل و عقرب خانة مريخ, اسد خانة خورشيد , ثور و ميزان خانة زهره , جوزا وسنبله خانة عطارد و سرطان خانة قمر است. ( روضه المنجمين , 21) براي اين تقسيم بندي نيزدلايلي بیان شده است. (روضه المنجمين , 120- 118 ) .
74-    شرف ستارگان در خانه ها: هر ستاره در درجات خاصي از برخي بروج داراي شرف است بدين معني که اثرش در آن درجه بيشتر است. مثلا شرف خورشيد در درجة نوزدهم از برج حمل(شرف الشمس) و شرف ماه در درجة سوم ثور است. ( همان , 21) اين شرف در انجام دادن اعمال جادويي لحاظ مي‌شده است. برای مثال عملي که به خورشيد منسوب بوده  در شرف خورشيد و در درجات سعد خورشيدي انجام مي‌شده است.
75-    اختیار:بهترین اوقات برای انجام امور را اختیارگویند.منجمان اوقات رابرای انجام کارها زمانی مناسب می دانندکه 7شرط فراهم باشد.مثلاقران قمربامشتری برای خریدوفروش نیکواست.
76-    شرف سیارات:برج یادرجه ای از برج که موجب تاثیرگذاری بیشتر درسیارات می شودراشرف آن سیاره یاستاره گویند.
77-    شرف خورشید،19درجه حمل(برج حمل رابیت الشرف خورشیدنامند)،شرف ماه3درجه ثور،شرف زحل21میزان، شرف مشتری15درجه سرطان،شرف مریخ28درجه جدی،شرف زهره 27درجه حوت
78-    اقتران(قران):یکی ازموضوعات مهم علم نجوم«اقتران سیارات»است .نزدیکی سیارات درآسمان،ازچشم رصدکننده رااقتران گویند.غیرازماه وخورشیدکلیه ستارگان وسیارات نسبت به هم حالت  اقتران پیدامی کنند. اقتران به سه نوع اعظم،میانه،اصغروجوددارد.
انظارواحوال کواکب:
79-    نظرتثلیث:زمانی که میان دوستاره120درجه یاچهاربرج تمام فاصله باشد.مثلاوقتی خورشیددردرجه پنجم حمل باشدومشتری دردرجه پنجم سرطان باشدگویندمیان آن دونظرتثلیث وجوددارد.
80-    نظرتربیع:زمانی که بین دوستاره 90درجه یاسه برج تمام فاصله باشد.
81-    نظرتسدیس:زمانی که بین دوستاره 60درجه یادو برج فاصله باشد.
82-     حالات نجومی منحوس(نحس):
الف-نحوست قمر:1-دربرجی که خسوف شود2-تحت الشعاع بودن ومحاق بودن3-مقابله باخورشید4-بطی سیر ناقص5-چون به درجه احتراق برسد6-بانحس باشد7-ازشمال سوی جنوب آید8-ساقط بودن ازوسط سماء9-درآخربرج بودن که حدنحسان است10-ازنحس برگرددوبه نحسی دیگربرگردد.
 قمر در عقرب
83-    در رویات زیادی آمده است که هر که در هنگام قمر در عقرب ازدواج کند یا سفر رود روی خوشی را نبیند.
84-    امام صادق عليه السّلام فرموند: «هر كه قمر در عقرب سفر كند يا زن بگيرد خير نبيند».
85-     امام كاظم عليه السّلام فرمودند: «هر كه در محاق ماه زن‏ گيرد دل نهد به افتادن بچه و سقط جنين»(آسمان و جهان-ترجمه كتاب السماء و العالم بحار، ج‏2، ص: 173)
86-    مراد از قمر در عقرب بودن قمر در صورت فلکی عقرب است نه بودن آن در برج عقرب ؛ چون اوّلی یک روز است ولی دومی یک ماه. همچنین مراد از محاق ، آخر هر ماه قمری است که ماه دیده نمی شود.
87-    روایات فراوانی از حضرات معصومین (ع) وارد شده که نحوست ایّام با صدقه دادن برطرف می شود. عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع ):مَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ إِذَا أَصْبَحَ دَفَعَ اللَّهُ عَنْهُ نَحْسَ ذَلِكَ الْيَوْم‏ ـــ هر کس صبح صدقه دهد خدا نحوست آن روز را از دفع می کند. ( بحار الأنوار ج‏56 ص31 )
88-    حلبى از حضرت ابا عبد اللَّه الصادق عليه السّلام پرسيد كه: آيا سفر در ايّامى كه كراهت دارند مانند چهارشنبه و غيره مكروه است؟ حضرت فرمود: سفرت را با صدقه شروع كن و در آغاز سفر آية الكرسى بخوان‏.
89-    « از عبد اللَّه بن سليمان از حضرت امام باقر يا حضرت امام صادق روايت شده كه حضرت فرمود: پدرم وقتى در روز چهارشنبه، يا روزى كه مردم آن را بد مى‏دانستند مثل اواخر ماه يا غيره به سفر می‏رفت، صدقه‏اى می داد و بعد بيرون مى‏رفت.»

90-    صور فلكي : به گروهی از ستاره‌ها که در تجسم انسان شکل و پیکربندی مشخصی را تشکیل داده باشند صورت فلکی یا پیکر آسمانی می‌گویند.

91-    مجموعا 88 صورت فلكي هست نام هاي آنها:

92-    آبمار • آتشدان • ارابه‌ران • اژدها • اسب بالدار • اسب کوچک • اسکنه • آفتاب‌پرست • بادبان • بزغاله • برساووش • بره • پیاله • پیکان • تاج جنوبی • تاج شمالی • تاربست • تازی‌ها • ترازو • تک‌شاخ • تلسکوپ • تلمبه • توکان • جوی • چلپاسه • چلیپا • خرچنگ • خرس بزرگ • خرس کوچک • خرگوش • درنا • دلفین • دلو • دوپرگار • دوپیکر • دوشیزه • ذات‌الکرسی • روباهک • زانوزده • زرافه • زن برزنجیر • ساعت • سپر • سُدْس • سگ بزرگ • سگ کوچک • سنگتراش • سه‌پایه • سه‌سو • سیاه‌گوش • سیمرغ • شاه‌تخته • شکارچی • شلیاق • شیر • شیر کوچک • طاووس • عقاب • قطب‌نما • قنطورس • قیفاووس • کبوتر • کژدم • کشتیدم • کلاغ • کمان • کوره • کوهمیز • گاو • گاوران • گرگ • گونیا • گیسو • مار • مار باریک • مارافسای • ماکیان • ماهی • ماهی پرنده • ماهی جنوبی • ماهی زرین • مثلث جنوبی • مرغ بهشتی • مگس جنوبی • میکروسکوپ • نهنگ • هشتک • هندی

93-    ستاره وگا : علامت پيروزي در جنگ است و در درايش اهريمن با ديوان و دروجان آمده : به وگا ننگريد تا در كار كردن توانا باشيد. (گروهی از اختر شناسان فرانسوی نخستین اکتشافات خود در خصوص میدان مغناطیسی وگا، یکی از درخشان‌ترین ستاره‌های منظومه شمسی را به چاپ رساندند. )

94-     این ستاره(وگا) درصورت فلکی لیرا قرار داشته و تا زمین 25 سال نوری فاصله دارد. وگا به‌عنوان ستاره مرجع برای مقایسه میزان درخشندگی ستاره‌ها به کار می‌رود، دو برابر بزرگ‌تر از خورشید است و یک دهم سن آن را داراست.وگا در کمتر از یک روز یک گردش کامل را انجام می‌دهد در حالی که گردش کامل خورشید 27 روز به طول می‌انجامد.
95-    کرکس نشسته، وَنَنْد، نَسر واقع یا آلفا شلیاق (α Lyr) سومین ستاره پرنور آسمان است. این ستاره زمانی ستارهٔ قطبی زمین بود و در ۱۲۰۰۰ سال دیگر نیز ستارهٔ قطبی خواهد شد. این ستاره در پیکر آسمانی دیگ‌پایه(شلیاق) قرار گرفته است و به همراه دو ستاره دیگر تشکیل مثلث تابستانی را می‌دهند. ونند را در ایران باستان نگهبان دروازه‌ها و گذرگاه‌های رشته‌کوه البرز می‌دانستند.
96-    خرس بزرگ یا دُبّ اکبر نام یکی از صورت‌های فلکی است. خرس بزرگ یکی از معروفترین صورت فلکی‌های آسمان و همچنین مهم‌ترین صورت فلکی فروردین ماه است. پنج ستاره کاسه آبگردان آن با یکدیگر در ارتباط هستند و در یک جهت و با یک سرعت در فضا حرکت می‌کنند. شکل و وضعیت این صورت فلکی هر ۱۰۰٫۰۰۰ سال یکبار تغییر می‌کند و آن به این دلیل است که وضعیت دو ستاره انتهائی دسته آبگردان که عناق و قائد نام دارند نسبت به پنج ستاره دیگر عوض می‌شود.
97-    برخی هفت ستاره پرنورتر این صورت فلکی(خرس بزرگ)  دب اکبر می‌نامند، ولی صحیح آن است که این ستاره‌ها فقط بخشی از دب اکبر می‌باشند، و صورت فلکی دب اکبر دارای ستاره‌های بیشتری است. هفت ستاره پرنورتر آن بنات النعش یا هفت‌اورنگ نام دارند.
98-    جهت‌یابی با خرس کوچک و خرس بزرگ: ستاره قطبی در انتهای صورت فلکی خرس کوچک است که به کمک امتداد ستارگان مراق و دبه خرس بزرگ شناخته می شود.
99-    خرس کوچک یا دُبِّ اصغر (در لاتین: Ursa Minor، در انگلیسی: Little Bear)صورت فلکی کوچکی در آسمان شمالی (نیم کره شمالی) می‌باشد. این صورت فلکی را بنات النعش صُغریٰ یا هفت اورنگ کِهین هم نامیده‌اند. خرس کوچک یکی از ۸۸ صورت فلکی امروزی است. ستاره قطبی در این صورت فلکی قرار دارد، که همیشه سمت قطب شمال را نشان می‌دهد.
100-    خرس کوچک در جنوب صورت‌های فلکی قیفاووس و اژدها قرار دارد. در جنوب آن نیز صورت‌های فلکی اژدها و خرس بزرگ قرار دارد.
101-    صور فلكي ماه اي سال : بروج فلکی (برج‌های دوازده‌گانه)، از نظر نجومی تقسیمات دوازده‌گانه منطقةالبروج که هر قسمت یک برج فلکی نامیده می‌شود.
102-    هر برج فلکی نواری به طول 30درجه قوسی هم‌راستای دایرةالبروج (دایره مسیر حرکت ظاهری سالانه خورشید در آسمان) با عرض 16درجه که دایرةالبروج دقیقا مدار مبدأ و میانی آن است و هر برج تا 8درجه شمال و 8درجه جنوب آن پهنا دارد.
103-    اسامي صور فلكي ماه هاي سال : حَمَل- ثَور-جَوزا-سَرَطان-اَسَد-سُنبُله میزان-عَقرب – قَوس- جَدی دَلو-حوت
104-    صورت فلكي دلو : ستاره آلفای این صورت فلکی به نام سعدالملک(خوشبختی شاه) نامیده شده و دقیقاً بر روی استوای سماوی قرار می‌گیرد. این ستاره قدر سوم، درخشان‌ترین ستاره از این صورت فلکی کم‌فروغ است. نوع طیف آن G2 Ib و در فاصله ۶۸۰ سال نوری از ما قرار دارد.
منظومه شمسي
105-    منظومهٔ شمسی، منظومهٔ خورشیدی یا سامانهٔ خورشیدی: Solar System سامانه‌ای متشکل از یک ستاره به نام خورشید و اجرام آسمانی است که در مدارهایی پیرامون آن می‌گردند.
106-    سامانهٔ خورشیدی (منظومهٔ شمسی) دارای هشت سیاره (تیر، ناهید، زمین، بهرام، هرمز، کیوان، اورانوس و نپتون) و پنج سیارهٔ کوتوله (سرس، پلوتو، هائومیا، ماکی‌ماکی و اریس) است.
107-    چهار سیارهٔ نخست، سیارات درونی یا زمین‌سان هستند و بیشتر از سنگ ساخته شده‌اند و چهار سیارهٔ دیگر سیارات بیرونی یا غول‌های گازی هستند و از گازهای مختلف ساخته شده‌اند. علاوه بر این اجرام، سامانهٔ خورشیدی دارای اجرام دیگری از جمله ماه‌ها، سیارک‌ها، شهاب‌وارها، شهاب‌ها، شهاب‌سنگ‌ها و دنباله‌دارهاست.
108-    خورشید: خورشید ستارهای است که زمین و اجرام دیگر منظومهٔ شمسی پیرامون آن می‌گردند. این جسم مسلط بر منظومهٔ شمسی، بیش از ۹۹٫۸ درصد جرم این منظومه را شامل می‌شود.
109-    تیر : کوچک‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی و نزدیک‌ترین سیاره به خورشید است. این سیاره تنها کمی بزرگ‌تر از ماه است و با خورشید فاصله‌ای در حدود ۵۸ میلیون کیلومتر (۰/۳۸ واحد نجومی) دارد. دورهٔ چرخش این سیاره ۵۹ روز زمینی و تناوب مداری آن تنها ۸۸ روز زمینی است. تیر سیاره‌ای سنگی است و سطح آن جامد و دارای گودال و چاله و بسیار شبیه سطح ماه است و هیچ ماه و حلقه‌ای ندارد. جو نازک این سیاره تقریباً بدون جو) عمدتاً از اکسیژن (O۲)، سدیم (Na)، هیدروژن (H۲)، هلیم (He) و پتاسیم (K) ساخته شده‌است.
110-    دمای سطحی تیر می‌تواند به °۴۳۰ سانتی‌گراد برسد. از آن‌جا که این سیاره جوی برای حفظ این گرما ندارد، دمای سطحی آن در شب تا °۱۷۰- سانتی‌گراد کاهش می‌یابد. تغییر دمای این سیاره °۶۰۰ سانتی‌گراد و بیش‌ترین نوسان دما در منظومهٔ شمسی است.
111-    ناهید : دومین سیارهٔ نزدیک به خورشید است و میان تیر و زمین قرار دارد که از زمان‌های قدیم شناخته شده‌بود. پس از خورشید و ماه، ناهید درخشان‌ترین جسم قابل مشاهده از زمین است و گاهی اوقات مانند یک ستارهٔ درخشان در آسمان صبح و شب به نظر می‌رسد. ناهید تنها کمی کوچک‌تر از زمین است و فاصلهٔ آن تا خورشید در حدود ۱۰۸ میلیون کیلومتر (۰/۷۲ واحد نجومی) است. دورهٔ چرخش این سیاره ۲۴۳ روز زمینی و تناوب مداری آن ۲۲۵ روز زمینی است. این سیارهٔ سنگی دارای سطحی جامد و چشم‌انداز گودال و آتشفشان است و هیچ ماه و حلقه‌ای ندارد.
112-    ناهید و زمین اغلب سیاراتی دوقلو خوانده می‌شوند، زیرا در اندازه، جرم، چگالی، ترکیبات و گرانش مشابه یک‌دیگراند. دمای ناهید بسیار زیاد است و جو چگال آن گرما و اثر گلخانه‌ای را به دام می‌اندازد و دمای سطحی آن را به °۴۶۵ سانتی‌گراد می‌رساند که این دما می‌تواند سرب را ذوب‌کند. جو جهنمی ناهید عمدتاً از کربن دی‌اکسید (CO۲)، نیتروژن (N۲) و قطرات ابرهای سولفوریک اسید ساخته‌شدهو دانشمندان تنها مقادیر کمی از آب را در جو آن شناسایی کرده‌اند.
113-    زمین : سومین سیارهٔ دور از خورشید و پنجمین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه بزرگی اندازه و جرم است. میانگین فاصلهٔ زمین از خورشید ۱۴۹٬۶۰۰٬۰۰۰ کیلومتر (۱ واحد نجومی) است و دورهٔ چرخش آن ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه و ۴ ثانیه و تناوب مداری آن ۳۶۵ روز و ۶ ساعت است. زمین سیاره‌ای سنگی است و دارای سطحی جامد و دینامیک و ساخته‌شده از کوه‌ها، دره‌ها، ژرف‌دره‌ها، دشت‌ها و غیره است. چیزی که زمین را از سیارات دیگر جدا و متمایز می‌کند، اقیانوس‌های سطح آن است که ۷۰ درصد از سطح آن را پوشانده‌اند. بسیاری از سیارات جو دارند، اما تنها جو زمین قابل تنفس است. جو زمین برای تنفس و زندگی تعادل کاملی دارد و ۷۸ درصد از نیتروژن، ۲۱ درصد از اکسیژن و ۱ درصد از سایر گازها ساخته شده‌است
114-    مریخ: چهارمین سیارهٔ نزدیک به خورشید و هفتمین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه اندازه و جرم است و در آسمان شب، قرمز رنگ است و گاهی اوقات آن را «سیارهٔ سرخ» می‌نامند. مریخ یک بیابان خشک است و قطر آن نصف قطر زمین است. مریخ نیز مانند زمین دارای فصل‌ها، یخ‌های قطبی، آتشفشان‌ها، ژرف‌دره‌ها و آب‌وهوا است کوه المپوس بزرگ‌ترین کوه آتشفشانی منظومهٔ شمسی است و در مریخ واقع است دورهٔ چرخش این سیاره ۲۴/۶۲۳ ساع و تناوب مداری آن ۱ سال و ۳۲۱٫۷۳ روز به طول می‌انجامد.
115-    بیش‌ترین دمای سطحی بهرام (مریخ) °۵- سانتی‌گراد و کم‌ترین دمای سطحی آن °۸۷- سانتی‌گراد است.
116-    مشتری بزرگ‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی و پنجمین سیارهٔ دور از خورشید است. این سیاره یکی از درخشان‌ترین اجرام آسمان شب است، تنها ماه، زهره و گاهی اوقات مریخ درخشان‌تر هستند میانگین فاصلهٔ مشتری از خورشید برابر با ۷۷۷٬۹۲۰٬۰۰۰ کیلومتر (۵٫۲ واحد نجومی) است. قطر استوایی این سیاره تقریباً ۱۴۳٬۰۰۰ (۸۹٬۰۰۰ مایل) است و به اندازه‌ای بزرگ است که همهٔ سیارات دیگر منظومهٔ می‌توانند در آن جای بگیرند. هم‌چنین می‌توان ۱٬۰۰۰ کرهٔ زمین را درون مشتری جای‌داد. ترکیبات این سیاره مانند ترکیبات یک ستاره است و اگر سنگینی آن ۸۰ برابر شود، تبدیل به یک ستاره می‌شود. دورهٔ چرخش این سیاره ۹/۹۲۵ ساعت و تناوب مداری آن ۱۱ سال و ۳۱۳٫۸۳۹ روز است.
117-    دمای مشتری °۱۴۸- سانتی‌گراد است و جو آن را هیدروژن (H۲) و هلیم (He) می‌سازند
118-    زحل دومین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه جرم و اندازه و ششمین سیارهٔ دور از خورشید است. زحل در آسمان شب به راحتی با چشم غیر مسلح به عنوان یک نقطهٔ نسبتاً غیر درخشان قابل مشاهده است. این سیاره را می‌توان با یک تلسکوپ کوچک از روی حلقه‌های باشکوه آن پیدا کرد. دورهٔ چرخش زحل ۱۰٫۶۵۶ ساعت و تناوب مداری آن ۲۹ سال و ۱۶۶٫۹۷ روز است.
119-    جو زحل از هیدروژن (H۲) و هلیم (He) ساخته شده‌است.
120-    اورانوس هفتمین سیارهٔ دور از خورشید و سومین غول گازی بزرگ پس از مشتری، زحل است. اورانوس در درخشان‌ترین حالت خود، فقط با چشم غیر مسلح به عنوان یک نقطهٔ آبی–سبز قابل مشاهده است. دورهٔ چرخش اورانوس ۱۷/۲۴- ساعت و تناوب مداری آن ۸۴ سال و ۴/۴ روز است.
121-    جو اورانوس از هیدروژن (H۲)، هلیم (He) و متان (CH۴) ساخته شده‌است.
122-    نپتون سومین چهارمین بزرگ منظومهٔ شمسی و هشتمین سیارهٔ دور از خورشید و بازپسین سیارهٔ بیرونی منظومهٔ شمسی است که نمی‌توان آن را از زمین با چشم غیر مسلح مشاهده‌کرد. این سیاره با یک تلسکوپ کوچک به رنگ سبز و آبی به نظر می‌رسد. دورهٔ چرخش نپتون ۱۶٫۱۱ ساعت و تناوب مداری آن ۱۶۴ سال و ۲۸۸ روز است.
123-    جو نپتون از هیدروژن (H۲)، هلیم (He) و متان (CH۴) ساخته شده‌است.
124-    پلوتو سیارهٔ کوتولهٔ بزرگی در کمربند کویپر است که قبلاً به عنوان بیرونی‌ترین و کوچک‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی در نظر گرفته می‌شد. پلوتو از گازهایی مانند نیتروژن و کربن دی‌اکسید به صورت یخ ساخته شده‌است.
125-     دورهٔ چرخش این سیارهٔ کوتوله ۱۵۳٫۲۹۲۸- روز و تناوب مداری آن ۲۴۷ سال و ۲۴۸٫۲۵ روز به طول می‌انجامد.
126-    بیش‌ترین دمای سطحی پلوتو °۲۲۳- سانتی‌گراد و کم‌ترین دمای سطحی آن °۲۳۳- سانتی‌گراد است
127-    هائومیا یک سیارهٔ کوتولهٔ غیر معمولی با ابعاد ۱٬۰۰۰×۱٬۵۲۰×۱٬۹۶۰ کیلومتر (۶۲۰×۹۴۰×۱٬۲۲۰ مایل) است که از سنگ ساخته‌شده و یک لایهٔ نازک یخی روی آن را پوشش داده‌است.
128-    ماکی‌ماکی یک سیارهٔ کوتوله است که قطر آن برابر با ۱٬۵۰۰ کیلومتر (۹۰۰ مایل) است و رنگ آن مایل به قرمز است. دورهٔ چرخش ماکی‌ماکی ۷/۷۷۱ ساعت (۰٫۰۰۳ ساعت) و تناوب مداری آن ۳۱۰ سال است.
129-    اریس با قطر ۲٬۴۰۰ و ۱۰۰± کیلومتر (طبق برآورد تلسکوپ فضایی هابل) بزرگ‌ترین سیارهٔ کوتولهٔ منظومهٔ شمسی است و اندازهٔ آن ۱۰۵ درصد اندازهٔ پلوتو است (بر سر جنجال و اختلاف). دورهٔ چرخش اریس ۲۵٫۹ ساعت و تناوب مداری آن ۵۶۰ سال و ۸۴٫۰۰۷۵ روز است.
130-    اریس جو قابل توجهی ندارد و دمای سطحی آن حدود °۲۱۷- سانتی‌گراد تا °۲۴۳- سانتی‌گراد است.
131-    سدنا دورترین جسم مشاهده‌شده در منظومهٔ شمسی است که در سال ۲۰۰۳ در رصدخانهٔ پالومار در کالیفرنیا کشف‌شد. فاصلهٔ این جسم از خورشید دو برابر فاصلهٔ هر جسم دیگری در منظومهٔ شمسی از خورشید است و سه برابر دورتر از پلوتو یا نپتون است.
132-    ابر اورت یک ابر بزرگ کروی‌شکل است و دانشمندان برای تعیین اندازهٔ آن اختلاف نظر دارند. عده‌ای بر این باورند که این ابر از ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید آغاز می‌شود و تا ۵۰٬۰۰۰ واحد نجومی ادامه می‌یابد. این ابر شامل اشیاء یخی ساخته‌شده از آمونیاک، آب و متان است.
133-    منظومهٔ شمسی تا جایی گسترش می‌یابد که دیگر تحت تأثیر خورشید (نفوذ نور خورشید، گرانش خورشیدی، میدان مغناطیسی خورشید و باد خورشیدی)نباشد.
134-    هر چه قدر از خورشید دور می‌شویم، نور آن کم‌تر می‌شود؛ اما هیچ مرزی وجود ندارد که در آن نور خورشید در آن نفوذ نداشته‌باشد یا در آن‌جا ضعیف‌تر شود. گرانش خورشیدی هم مانند نور آن حد و مرزی ندارد و هر چه قدر از خورشید دور می‌شویم، گرانش آن ضعیف‌تر می‌شود.


تعداد بازدیدکنندگان:8183
تاریخ بارگذاری:1393/3/11
23


دانستنی ها

بنده حق راز ماناییآنچه در عاشورا اتفاق افتاد
تحول ‌پذیریمرگنیروی عادت
القاب آقا صاحب الزمان سوره یسشمع و آینه
نوروز مبارکزندگی یک رنج نیستاسترس
خواص عنابسنگ و مانعوابستگی و تعلقات
عباس "ع" پرواز کننده در عالم بهشتعباس "ع" پرواز کننده در عالم بهشتامام حسین ع
دعانیایشتخت سلیمان
پرفروش ترین داروها دگزامتازونتبریک میلاد حضرت ابوالفضل العباس (ع)
ساز دهنی یا Harmonicaپیاده روی پل طبیعت
فهرست انواع سازهامیوه های مناسب سرماخوردگیچهل قاعده شمس تبریزی