کنترل روح با چهار قوا

كنترل روح با چهار قوا

بدن آدمی شامل دو بخش است:

یکی بدن ظاهری که آن را تن یا جسم می گویند و مرکب از عناصر اربعه (آب، باد، خاک و آتش) است و در هر انسانی یکی از این عناصر غالب است که آن طبع فرد محسوب می گردد.
دیگری نفس است که روح، جان، عقل یا دل نامیده می شود. نفس جوهر مجرد است یعنی وجودش وابسته به چیز دیگری نیست و به خودش بستگی دارد. فرق بین انسان و حیوان هم در این بخش است. نفس از عالم ملکوت است و از عالم ماده نیست.
آلام، رنج ها و دردها در بدن ظاهری به شکل بیماری ها و امراض نمود یافته و در روح به صورت اخلاق رذیله نمایان می شود که اخلاق حسنه داروی آن است.
روح در بدن با چهار قوه کنترل می شود این قوا منشأ خیر و شر در آدمی است:

1- عقلیه
2- غضبیه
3- شهویه
4- وهمیه


برای درک نقش هر یک از این قوا بايد گفت در سرزمینی که روح سطان آن است قوه عقلیه وزیر و قوه شهوانیه عامل خراج (داروغه) است که نقشی مخالف عقل داشته و طماع و دروغگوست. قوه غضبیه شهنه است و امنیت را برقرار می کند و تیز و بی باک است و اما چهارمین قوه یعنی وهمیه کارش مکر، حیله و تلبیس (پوشاندن لباس به حقیقت) است و تمام تلاشش آن است که سطان مطیع او گردد.

لذت و الم قوا:
این قوا در حد اعلای خود موجب لذت و در حضیض موجب الم  روح می شوند.

لذت قوه عقليه: علم و معرفت است یعنی از تربیت عقل به علم و معرفت می رسیم.
الم قوه عقليه: جهل و حیرت است به عبارتی اگر عقل ناهماهنگ پرورش یابد به جهل و حیرت می رسد. جهل و حیرت از خنگی و نفهمی بدتر است. یک روستایی ساده نمی داند اما جاهل نیست.
لذت قوه غضبیه: غلبه و تسلط است.
الم قوه غضبیه:  بردگی است.
لذت قوه شهویه: كسب لذات دنيوي است.
الم قوه شهویه: کمبود و سردی است این قوه باید حد وسط باشد.
لذت قوه وهمیه: اوج مکر و حیله و خیانت پیشگی مي باشد.
الم قوه وهمیه: سادگی ابلهانه است.

بدن میدان محاربه این چهار قوه است و این چهار نیرو منشأ خیر و شر در ما هستند.
خیر در قوه عقلیه در رشد و شکوفایی آن است و شر در ضعف آن اما در مورد بقیه قوا برعکس می باشد یعنی خیر در ضعف آن قوا و شر در رشد و شکوفایی آنهاست. به عبارتی دیگر قوه عقلیه مانع سایر قواست اما قوای دیگر با هم هیچ مشکلی ندارند.
شأن و نقش قوه عقلیه و وهمیه (قوه عامله) ادراک امور است هم در کلیات و هم در جزئیات امور. منشأ و مبدأ تحریک بدن در جزئیات افعال به فکر و رویه قوه وهمیه است. به قوه وهمیه عقل عملی می گویند و قوه عاقله را عقل نظری می گویند.
شأن قوه غضبیه تحریک بدن به سوی دقع امور غیر ملایمه از بدن و شأن قوه شهویه مبدأ حرکت آن به سمت تحصیل امور ملایمه است.
غالبیت قوه عقلیه بر سایر قوا باعث اصلاح، سلامتی و ثواب است با تهذیب و تزکیه هر قوه فضیلتی به وجود خواهد آمد.

این قوا در حد اعتدال یعنی به شکل کنترل شده خود موجب فضیلت هستند و در حالت افراط و تفریط سبب انحطاط می گردند. در ادامه مطالب به صفات ناشی از افراط و تفریط در استفاده از این قوا و فضیلت هر یک از آنها  خواهیم پرداخت.

فضیلیت قوا:
قوه عقلیه: در فضیلتش به صفت حکمت می رسد.
قوه غضبیه: در فضیلتش به صفت شجاعت می رسد.
قوه شهویه: اگر به فضیلت برسد به صفت عفت می رسد .
قوه وهمیه: در فضلیتش به صفت عدالت می رسد (حضرت علی (ع) مظهر عدالت است کسی که راه او را انتخاب کند می تواند به این صفت نائل شود که راه علی حق است و ما پیرو آن هستیم (صراط علی حق نمسکه).

در مقابل این چهار صفت فضیله چهار صفت رذیله داریم:

جهل در مقابل حکمت
جبن در مقابل شجاعت
شره در مقابل عفت
جور در مقابل عدالت

هر صفت فضیله ای هم اگر به افراط برسد دچار انحطاط می شود به طور کلی افراط و تفریط در هر فضیلتی آن را به رذیله تبدیل می کند. فضیلت اخلاقی یعنی در حد وسط نگه  داشتن هر صفتی.

نتيجه افراط و تفریط در فضيلت قوا:

صفت حکمت  اگر به افراط برسد می شود جربزه و در تفريطش بلاهت است بلاهت پیشرفته حمق است یعنی از حماقت هم بدتر است.
صفت شجاعت اگر به افراط برسد تهور است (تهور به جز در شرایط خاص مانند جهاد که دفاع از کشور و ناموس مطرح است در ساير موارد جایز نیست). تفریط در شجاعت جبن است.
صفت عفت در افراطش شره است یعنی زیاده روی در شهوات و تفریط در آن صفت، خمودی است یعنی وقتي از قوه شهویه استفاده نشود انسان دچار خمودي مي شود.
صفت عدالت به درجه افراط برسد ظلم می شود و تفریط در عدالت هم تمکین ظالم است یعنی اگر حق خودت را نگیری به ظالم تمکین کرده ای و این عدالت نیست.

خلاصه مطالب

قوا روح
 سلطان

لذت الم شأن و نقش فضيلت رذيلت افراط تفريط
عقلیه وزير علم و معرفت جهل و حیرت ادراک امور
 در كليات (عقل نظري)
حكمت جهل جربزه بلاهت
غضبیه شهنه غلبه و تسلط  بردگی دقع امور غیر ملایمه شجاعت جبن تهور جبن
شهویه داروغه لذات دنيوي کمبود و سردی تحصیل امور  ملایمه عفت شره شره خمودي
وهمیه مكر و حيله  مکر و حیله سادگی
 ابلهانه 
ادراک امور
 در جزئيات (عقل عملي)
عدالت جور ظلم تمكين ظالم


تعداد بازدیدکنندگان:4447
تاریخ بارگذاری:1392/7/10
15


دانستنی ها

تحول ‌پذیریمرگنیروی عادت
القاب آقا صاحب الزمان سوره یسشمع و آینه
نوروز مبارکزندگی یک رنج نیستاسترس
خواص عنابسنگ و مانعوابستگی و تعلقات
عباس "ع" پرواز کننده در عالم بهشتعباس "ع" پرواز کننده در عالم بهشتامام حسین ع
دعانیایشتخت سلیمان
پرفروش ترین داروها دگزامتازونتبریک میلاد حضرت ابوالفضل العباس (ع)
ساز دهنی یا Harmonicaپیاده روی پل طبیعت
فهرست انواع سازهامیوه های مناسب سرماخوردگیچهل قاعده شمس تبریزی
بانوی نورپیامک ویژه تسلیت به مناسبت ایام فاطمیه (س)کبد چرب